آیت‌الله ابوالقاسم علیدوست، استاد درس خارج حوزه علمیه و عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، در گفتگویی اختصاصی مطرح کرد:

در مسائلی از جمله جهاد، دفاع، حقوق بشردوستانه، جنگ، آتش‌بس، هدنه، موادعه؛ یک پرسش که واقعاً باید به‌صورت فقیهانه به آن پرداخته شود این است که آیا «اصل» بر ثبات حکم شرعی است یا متغیر بودن آن ؟

من از تعبیر «اصل» استفاده می‌کنم تا برای هر دو طرف، جایگاه و سهمی قائل شوم؛ اما نکته فقیهانه اینجاست که اصل چیست. شاید بتوانیم در اینجا ادعا کنیم که اصل، ثبات محورهای اصلی است. در بیان رایج می‌توان گفت اصل، ثبات استراتژی‌ها، خطوط قرمز و خطوط اصلی است؛ در مقابل، تاکتیک‌ها دچار تغییر می‌شوند.

این نکته بسیار مهمی است. ما برخی از فقها را می‌بینیم که با اینکه همین حرف را هم قبول دارند، اما گاهی می‌خواهند از اصل ثبات، حتی در تاکتیک‌ها و شکل‌ها ــ مثلاً در آتش‌بس، جنگ، صلح و مانند این‌ها ــ استفاده کنند. بعد هم سریع به صدر اسلام رجوع می‌کنند و موردی را پیدا کرده، بر وضعیت امروز تطبیق می‌دهند، بی‌آنکه به این نکته توجه کنند که آیا همه آن شرایط وجود دارد یا نه؛ یا اصلاً آن رفتار، مثلاً از سوی پیامبر، یک اصل ثابت بوده است یا نه. یعنی اگر پیامبر ۱۴۰۰ سال پیامبری می‌کردند، آیا باز همان یک مورد را به کار می‌بردند؟

پس اصل بر ثبات استراتژی‌ها و تغیّر تاکتیک‌ها است. البته نمی‌خواهم بگویم همین مقدار کافی است؛ زیرا باید روشن شود که استراتژی‌ها چیست و تاکتیک‌ها کدام‌اند.